Product reviews
Thorens TD 1500 platenspeler
Thorens TD 1500 platenspeler
Een analoog feestje op Naim en Sonus faber
Voor de één is vinyl als medium vooral nostalgie, voor een ander het plezier van iets fysiek uit de hoes halen en de geur van karton, jeugd gaat graag mee in de hype en krijgt een stukje van een artiest in handen.Voor mij is vinyl een medium dat bijna altijd goed presteert ongeacht de prijs van de platenspeler. Niet dat ik een zelfde gehoormatige ervaring krijg bij een speler van 500 euro als bij een model van 20.000 euro, maar om de een of andere reden heeft vinyl iets dat voor bijna elk mens natuurlijk klinkt. Dat gaat op voor degenen die met vinyl opgroeiden tot en met de jongsten onder ons. Om weer eens een feestje te vieren met vinyl ben ik aan de slag gegaan met een Thorens TD 1500 platenspeler. Een model dat in basis is afgeleid van het 1965 model TD 150. Al is daarvan uiterlijk nog maar weinig te herkennen. Essentiele overeenkomst tussen een TD 150 en een TD 1500 is het subchassis waarin arm, lager en plateau stijf met elkaar zijn verbonden, met veren ontkoppeld zijn van kast en motor. Ik loop wat op zaken vooruit, dus snel over naar de beschrijving van de speler, de opbouw van de set voor vandaag en dan …. Lekker luisteren en genieten.
TD 1500, île flottante
Ik moet onwillekeurig denken aan het Franse toetje waarin een bol eiwit als een eilandje drijft in een bord met saus. Immers een Thorens TD 150 heeft ook een zwevend en een vast deel. Het vaste deel bestaat uit een stevige romp met transparante stofkap. Daarin een motor en de aansluitingen naar buiten. Opgehangen in een drietal verstelbare schotelveren hangt een subchassis met het plateau, het lager, de arm en het element. Een manier om platenspelers te bouwen die heel veel navolging kent, denk maar eens aan een Linn Sondek. Zwevend om invloeden van buitenaf tegen te gaan, te zorgen dat resonanties niet bij het element kunnen komen en eventueel geluid van de draaiende motor weg te houden uit de muziek. Tussen de motor en het aangedreven plateau zit slechts een rubberen snaar. Alles om de weergave stiller te maken. Voor wie de termen nog kent, we willen een volkomen stabiele draaiing zonder flutter (snelle snelheidsveranderingen) zonder wow (langzame snelheidsveranderingen) en zonder rumble (het horen draaien van de motor via luidsprekers). Thorens hakt sinds de TD 150 al ruim 60 jaar met het bijltje en weet waar wat dat betreft de kernpunten van een goede speler zitten.
De snaar in een Thorens is een gepolijste rubber snaar, zonder afwijkingen in dikte. Die draait om de pulley van de motor en om de basis van het plateau. Het plateau heeft een gewicht van 1,4 kilogram. Is 22 mm dik en gemaakt uit een gegoten, amorf materiaal, het mag immers niet magnetisch zijn. Het lager is van binnen bekleed met een Delrin bus voor het soepel kunnen draaien van as en plateau. Geheel onderhoudsvrij. De gelijkstroom motor wordt elektronisch op de juiste snelheid gehouden, daarbij gevoed vanuit een eenvoudige plug die in een wandcontactdoos gaat. De elektronische motorsturing houdt het plateau op snelheid, ook als iemand een meeloopborstel zou gebruiken, een feature welke een TD 150 toen niet had. Een eventuele upgrade van de motorvoeding kan een SBooster zijn, die ik later ook ga proberen. Thorens gebruikt een eigen arm, een TP 150 welke een behoorlijke gelijkenis vertoont met EMT armen uit de professionele studio omgeving. Bijzonder, zeker in deze prijsklasse, is dat de aansluitingen naar buiten zowel in XLR als RCA uitgevoerd zijn. Wie een Moving Magnet element gebruikt zoals de meegeleverde en gemonteerde Ortofon 2 M Bronze, is aangewezen op de RCA aansluitingen. Wie een Moving Coil element gaat gebruiken en een phono versterker bezit met gebalanceerde ingangen, kan het ruisniveau van de keten nog eens met 6 decibel naar beneden krijgen door de XLR uitgangen te benutten.
Een TP 150 arm is een afgeleide van een TP 124, te vinden op een veel duurdere TD 124 DD speler. De arm heeft een effectieve massa van 14 gram, is verstelbaar in hoogte en azimuth, heeft aan het einde van de J-vormige armbuis een standaard SME connector waardoor het wisselen van shells waarin een element hangt eenvoudig is. De naalddruk is instelbaar met een contragewicht, dat is met rubber ontkoppeld van de arm zelf. Voor anti-skating glijdt een dunne nylon draad over een robijnlager. Het Ortofon element is standard. De cantilever daarvan draagt een naakte diamant in een Fine Line vorm geslepen. De TD 1500 draait op twee snelheden, 33,3 en 45 toeren. Instelbaar met een knop op het chassis. Aan het einde van de plaat stopt de TD 1500 vanzelf. Een TD 1500 weegt bijna 8 kilo en meet 420 x 141 x 360 mm. Hij is leverbaar in twee uitvoeringen: hoogglans zwart of hoogglans walnoot.
De rest van de keten
Om platen te beluisteren is er nog wat meer nodig dan alleen een speler. Bij Lexicom Multimedia is gekozen voor een Naim NSC 222 streamer/voorversterker omdat die een eigen phono ingang heeft voor MM elementen. Als eindtrap werkt een NAP 250 uit de 200 series. Sonus faber Maxima Amator luidsprekers zijn aangesloten met Chord Company kabels, overigens zijn alle kabels (interlinks en netsnoeren) gemaakt door Chord. Om te proberen krijg ik een 12 Volt SBooster in mijn handen gedrukt. Immers een betere/krachtiger motorvoeding maakt bijna altijd een positief verschil in weergave.
Uit de platenkast
Misschien wel de meest originele en meest analoge LP in de collectie van Lexicom Multimedia is een Tacet album uit 1999, met daarop werken van Biber, Correlli, Vivaldi en meer. Muziek gespeeld door het Stuttgarter Kammerorchester. Deze LP is vol trots door Tacet ‘Transistorfrei’ geproduceerd. Dat begint bij Neumann microfoon met elektronen buizen, versterkers en een mengtafel waarin alleen maar buizen voor versterking en gelijkrichting zijn gebruikt, een Telefunken M5 twee sporen bandrecorder met elektronenbuizen. Zelfs de versterkers om de snijmachine voor de matrijzen te voeden met signaal zijn buizenversterkers. De matrijs is gesneden met een Ortofon snijkop, wat ik dan wel weer een leuk detail vind omdat ik met een Ortofon element in de Thorens speel. Het resultaat van dit alles is een heldere opname met veel ruimte, zodat het orkest zich voor mij opstelt in een boogje. De bassen en cello’s houden zich in eerste instantie bescheiden op de achtergrond ten opzichte van de violen. Er ontstaat een mooi aaneensluitend stereobeeld dat zich eenvoudig tot ver voorbij de luidspreker opstelling laat spreiden. Er is gemak, transparantie, er zit leven en dynamiek in de muziek. Dat het allemaal barok is, dat geeft voor mij nog een extra positieve impuls, het is mijn favoriete klassieke muziek. Overigens in andere delen van de plaat komen de bassen meer aan voren en leggen een daadwerkelijk fundament neer voor de violen en het steeds aanwezige klavecimbel. Wie ooit de LP tegenkomt, titel ‘Die Röhre – The Tube’, die raad ik aan hem te kopen. Als voorbeeld van wat mogelijk is.
Nooit meer in deze vorm te verkrijgen, hoogstens tweedehands, is een Direct-to-Disc recording van een groep mensen onder de naam San Francisco Ltd. In 1976 werd de muziek opgenomen, de band speelde en de zangeressen zongen alsof het een live optreden was. Muziek ging van microfoon door de mengtafel naar de snijmachine waarop tijdens het spelen een matrijs werd gesneden. Niets daartussen, geen tape, in die tijd geen digitale opslag, dus in één keer speelde de band een plaatkant vol zonder tussen tracks te kunnen stoppen. De LP draait op 45 toeren voor extra dynamiek, is misschien wel erg droog opgenomen, kan spectaculair klinken. Heel schoon omdat taperuis niet meegenomen is in de groef. Kijk, voor de muziek hoef je hem niet in huis te halen, het is wel een LP waarmee je het maximale uit een platenspeler kunt trekken. Waar een Thorens TD 1500 een heel eind in mee gaat. Deze Thorens zorgt dat de muziek aangenaam is, losjes en vloeiend, laat genieten van analoge weergave waar onze oren nog het meeste baat bij hebben. Zet muziek echt vrij in de ruimte, waar de gehele set trouwens best in uit blinkt. Gemak, plezier, snelheid, rust in de lage tonen, openheid in de hoge tonen en losheid in het belangrijke middengebied. Percussie krijgt de kans, elektrische gitaar, sax, fluit en trompet, zij vormen samen de basis en doen dat op een droge, maar zeer verdienstelijke wijze. Crystal Clear Records is de maatschappij die dit moois in beperkte oplage in wit vinyl wist te persen. Er was immers maar één moeder matrijs en die slijt bij het maken van productie matrijzen.
Met en zonder SBooster
Juweel nummer drie waar ik met de Thorens TD 1500 blij van word: The Weavers ‘Reunion at Carnegie Hall 1963’. Gewoon op 33 toeren zodat er wat meer tracks op staan. Ik heb de opname ook op CD, maar dievalt in het niet bij de plaat. Laat staan streamen, dan ga je nog een stapje achteruit. Maar ja, zie maar eens The Weavers voor een normale prijs te vinden. Eén van de mooiste nummers is voor mij ‘Guantanamera’ met zang en instrumenten als gitaar en banjo. Het hele album werd live opgenomen met slechts drie microfoons, zodat het wat ik noem ‘knuppel stereo’ is geworden. Uiterst links, idem rechts en midden. Daartussen weinig. Stemmen zitten soms vast in de luidsprekers, toch is het heel zuiver. Stel je even voor, het is 1963, techniek was met buizen en nog niet eens germanium transistoren. Je verwacht bol te staan van vervorming, niets in minder waar. Weer dat gemak, dat analoog vloeiende geluid. Als het publiek gaat klappen dan zie je een zaal voor je. Banjo’s levensecht en stemmen met body, soms solo, dan weer in samenzang. Het is heerlijk om deze mensen die al lang geleden zijn overleden, terug te halen in de tegenwoordige tijd.
‘Guantanamera’ is een mooi moment voor twee veranderingen. De Thorens stond tot nu toe op een soort van reclame plateau, leuk voor de show, maar akoestisch is een ondergrond van een audiorek veel beter. Bovendien is tegelijk de kleine meegeleverde voeding vervangen door een SBooster. Beiden leveren meer rust in de weergave, als er al scherpte was, dan is die nu weg. Stemmen hebben wat extra body en diepgang, het stereobeeld dat pingpongde vult nu de gaten op. De verteller in de track die eerder in de luidspreker zat, staat er nu voor en wordt losgelaten. Gek genoeg doet een betere voeding van een motor altijd iets speciaals. Dat is zo bij Rega, bij Thorens, bij vrijwel alle spelers die het moeten doen met een muurplug. Meer plezier, meer rust, een nog betere gelijkloop. Een SBooster kost u de kop niet en kan ik sterk aanraden. Nog geen audiomeubel in huis, haal een ontkoppeld plateau bij Lexicom of desnoods een snijplank bij Ikea en zet uw mooie Thorens daarop.
Samen alleen
Analoge Productions die tekende voor het Weavers album heeft nog zoiets fraais in de collectie, Chet Baker met het album ‘Chet’ dat begint met ‘Alone together’. Dat gespeelt op deze Thorens doet alle streaming verbleken roept om mijn nog altijd analoge hart. Laat staan dat je dit op een kostbaarder speler legt, ook van Thorens of van Rega of Naim. Zo levensecht krijg je de muziek zelden geserveerd. Kraakhelder (tevens zonder kraakjes), loepzuiver, dynamisch en groot. Zo hoort weergave te zijn in mijn oren. Ik weet best dat de Naim opstelling en de Sonus faber weergevers er mede debet aan zijn, het resultaat is overweldigend goed. Chet Baker op trompet, Herbie Mann op fluit en Pepper Adams op bariton sax, wiens jazz hart gaat daar niet sneller van kloppen. Een echte hoes in handen, het magische van de zwarte plaat, opleggen, diamant laten zakken in de groef, wegzakken in de luisterstoel en de muziek over je heen laten komen. Het kan nog steeds en wordt nog altijd populairder. Zelfs onder de jeugd die het zwarte goud ontdekt en waardeert.
Nu gaat u misschien denken, het zijn allemaal speciale opnames die gebruikt worden. Inderdaad mijn favorieten uit een ooit door mijzelf opgebouwde collectie, die uiteindelijk bij Lexicom terecht is gekomen. Dus pak ik nu een oude Decca uit 1985, waar heel trots op wordt vermeld dat die opname digitaal werd vastgelegd. Muziek van Handel uitgevoerd door The Academy of Ancient Music onder aanvoering van Christopher Hogwood. Een plaat waar wijlen mijn schoonvader 29,99 gulden voor heeft betaald. Ook die LP is in de loop der jaren onbeschadigd en stofvrij gebleven zodat hij nog altijd ruim de moeite waard is om te beluisteren. Een orkest dat niet al te groot is, waardoor veel solisten de ruimte krijgen. Muziek die op afstand blijft staan met dit systeem, de indruk wekkend dat ik in een niet al te grote zaal een aantal rijen ben opgeschoven naar achteren. Heel prettig om zo te luisteren en de muziek op te zuigen. Niet de gigantische dynamiek zoals bij Chet Baker, muziek is vlakker, toch ervaar je het niet als gecomprimeerd. Ook hier heeft vinyl iets gemakkelijks, een soepel karakter, de weergave klopt en is natuurlijk. Vraagt de aandacht door het spel, gaat niet irriteren. Misschien ook wel omdat het element kleine onvolkomenheden wegpoetst, niet doorlaat, of omdat de plaat schoon en krasvrij is gebleven in alle jaren. Het resultaat telt en dat geef ik een hoog cijfer. Ik herinner mij ineens wat het kleine, ronde stickertje op de hoes betekent, de plaat is ooit door mij gewassen!
Ook favoriet
Heel wat recenter is Alison Krauss met Union Station en het album ‘New favorite’. Op één of andere manier ook muziek die een platenspeler verdient. Inmiddels toch al 25 jaar oud, net zo fris als muziek uit 2026. De zang van Krauss streelt het oor met de openingstrack, het volgende nummer is met een man zonder een aangename stem. Tot de banjo’s en gitaren losgaan, wat een ritme en detail. Het duurt nog geen halve minuut en dan zit ik mee te dansen op het ritme. Aanstekelijk, open en breed, hoog en diep, zo natuurlijk als mogelijk. Je wordt onderdeel van het plezier dat in de studio voorop heeft gestaan. Meerstemmige zang laat onderscheid bestaan tussen de leden van de band, instrumenten hebben een eigen plekje. Je kunt nog uren doorgaan en LP voor LP uit de kast trekken, er zit gewoon niets tussen waarvan je denkt hmmmm dat kan toch beter via een digitale weg. Analoog heeft van nature iets wat digitaal soms ver te zoeken is. Gemak in weergave, natuurlijkheid, vrijheid, plezier. De vinger is er niet op te leggen, iedereen zal het herkennen als je er even voor gaat zitten. Hinder van kraakjes en ruis? Vergeet dat maar als je platen zuinig behandelt, netjes rechtop neerzet, alleen aan de randen beetpakt om uit de hoes te halen en op een Thorens neer te leggen.
Opruimen
Met streamen ben je klaar. Zet alles uit en ga naar huis. Met platen moet je iets meer doen. Netjes terug in de hoezen, rechtop in een bak plaatsen op de juiste plek, dan kun je zo ook weer vinden. Het heeft zo zijn charme. Net als het draaien van hele kanten van LP’s, in plaats van skippen van track naar track zoals met streamen vaak gebeurt. De haastige westerling neemt nauwelijks de tijd om een heel album achter elkaar te streamen zo hoor ik vaak. Met een plaat heb je meer rust in de kont. Analoog speelt ook snel heel fijn als de platen in een goede conditie zijn. Met streamen heb ik veel meer moeite om de weergave op niveau te krijgen. Wie een fraaie collectie vinyl heeft en daar altijd zuinig op is geweest, kan zijn hart met een TD 1500 van Thorens ophalen. Simpele bediening, geen hoorbare wow, flutter of rumble. Doodstil draait de speler zijn eindeloze rondjes. Een goede lift laat het element recht op de plaat zakken, zonder afwijking naar binnen of naar buiten. De Thorens lift daalt zachtjes, wel snel genoeg om niet eindeloos te hoeven wachten. Aftasting is perfect en de Fine Line naaldvorm pikt veel informatie op uit de groef, laat kleine beschadigingen van de groef niet opvallen. Kortom een probleemloze speler die met de reputatie van Thorens in het achterhoofd jaren en jaren plezier zal geven. Goed genoeg voor een echte vinylfanaat met een ruime collectie aan LP’s, oud en/of nieuw. Betaalbaar en degelijk voor wie met regelmaat een plaat wil draaien maar ook streamt, modern genoeg voor de jeugd die vinyl koestert van een favoriete artiest.
Gebruikte componenten
Thorens TD 1500 met Ortofon 2 M Bronze